maandag 10 juni 2013

C: Basilicum

Als iets me aan de zomer doet denken dan is het wel de geur van basilicum op je bord. Dus als de zon eenmaal een beetje krachtig wordt is dat ook een van de eerste dingen die ik thuis ga zaaien. Meestal in pot, ik heb gemerkt dat dat beter gaat dan in de volle grond.
Maar dit jaar duurde de komst van de zomer wel zooo lang! Er leek geen einde te komen aan dat koude voorjaar. Van zaaien was voorlopig geen sprake, leek wel. Dus op een gegeven moment ben ik eens gaan uitproberen of ik iets kon met de potjes basilicum van de supermarkt. Niet om meteen op te eten maar om te gebruiken om uit te planten en verder te laten groeien. Of als stekplant. Om zo toch alvast een beetje voorsprong te krijgen.
Nu moet je goed beseffen dat de plantjes van de supermarkt helemaal niet bedoeld zijn om als plant te behouden, maar meer om binnen een paar dagen kaal te plukken en op te eten. Het zijn eigenlijk slappe sprieterige kasplantjes die helemaal niets gewend zijn. Een beetje een experiment is het dus wel.

Ze zitten ook met hun wortels als een kluitje op elkaar, veel te dicht op elkaar gezaaid zodat de wortels elkaar al gauw gaan verstikken in hun zoektocht naar voedingsstoffen.

Dus het eerste wat ik deed was de kluit delen in kleinere stukken (dat gaat vrij makkelijk door het met beide handen van elkaar te scheuren) om het vervolgens in een grotere pot uit te planten met lekker veel ruimte en extra voeding voor de wortels.

Tot slot knipte ik de toppen eruit. De rode pijltjes geven aan waar de groeipunten zitten en als je ervoor zorgt dat je knipt tot vlak boven een groeipunt dan zullen daar de bladeren gaan vertakken en geeft dat dus een bossige groei. (Dat is iets wat je bij alle basilicumplanten altijd kunt toepassen om te voorkomen dat ze te sprietig uitgroeien.) In dit geval zorgt het er ook voor dat de plant minder verdampt en dus hopelijk beter aanslaat in de nieuwe pot.

Dus van het kleine potje op de voorgrond werd de plant verdeeld over twee grotere potten. De linkerpot al helemaal getopt, rechts nog wat slappe sprieten.

Overigens at ik de topjes niet op maar gebruikte die om mee te gaan stekken. Daarvoor haalde ik een aantal blaadjes weg zodat er alleen aan de bovenkant van het topje nog een paar blaadjes bleven zitten en zette die in een bekertje met water.

Eigenlijk werkt het 't makkelijkst om een plasticfolie over een bekertje te spannen en daar een paar gaatjes in te prikken zodat daar de stekjes in kunnen hangen. Het slappe steeltje gaat namelijk al snel krullen en daardoor zou anders het stekje omlaag in het water zakken zodat de blaadjes nat worden en kunnen gaan rotten. Door het folie blijft alles mooi droog. Zorg wel dat het waterniveau hoog genoeg is zodat de stengeltjes zich niet uit het water kunnen krullen.

De stekjes in de plastic bakjes gingen naar binnen op de (soms) warme verwarming voor het raam. 
De twee uitgeplante basilicumplanten in pot stonden soms buiten in het waterige zonnetje en bij koude nachten altijd binnen.

Na 2,5 week waren al duidelijk de nieuwe worteltjes zichtbaar! In de tussentijd had ik af en toe het water opnieuw verschoond. 

Ter vergelijking: Munt is het snelst met het vormen van wortels op deze manier. Binnen een dikke week zag ik al wortels groeien. Hier zijn de wortels al op een lengte dat ik ze kan gaan uitplanten in de grond.

De slappe nieuwe stengels van de citroenverbena, die ik als experiment ook meenam deden er het langst over.  En van de vier scheutjes kregen er maar 2 wortels. Wel schoten ze aan de bovenkant enorm uit met veel extra blad. Ik denk dat als je die blaadjes wat meer in de perken houdt er wellicht meer energie naar de wortels gaat? Als ik deze uitplant in de grond zal ik zeker weer een stuk van de top afknippen.

Bij de basilicum wachtte ik tot de wortels ongeveer zo lang waren als op de foto voor ik ze ging uitplanten in de licht bemeste grond. Hier was dat zo'n 4 weken nadat ik de topjes voor het eerst in het water zette. Je moet er wel rekening mee houden dat het nog waterwortels zijn, dus hield ik de grond in het begin nog vrij vochtig (niet nat) en zette de pot op een licht maar beschut plekje. Niet in de volle zon! Als ik het idee heb dat er erg veel groot blad is t.o.v. de wortels knip ik soms een puntje van het blad af om te veel verdamping tegen te gaan.

Ter vergelijking. De stekjes in het voorste potje op bovenstaande foto zijn topjes van de originele uitgeplante supermarktplantjes die erachter staan. Hmm, welke zien er het best uit!! (Ter verdediging van de ouderplanten.. ze hebben wel een periode van het koude voorjaar meegemaakt, maar echt goed bijgetrokken zijn ze niet sinds ik ze kocht en uitgeplant heb.)

Hebben de stekken een paar dagen op een beschut plekje gestaan dan mogen ze in een grotere pot met meer voeding én meer in de zon. Nu kunnen ze aan hun echte groei gaan beginnen. De ouderplant in zwarte pot is inmiddels weer zover om opnieuw stekken van te nemen, zo blijven we vrolijk doorgaan.

Mijn conclusies van dit experiment:

  • Wil je het meeste halen uit een gekocht kasplantje van de supermarkt? Knip dan wat topjes uit de plant en gebruik die om waterstekjes van te nemen. Zo heb je zeker een voorsprong op het starten vanuit zaad. Gebruik de rest van de plant om snel helemaal op te eten. Uitplanten geeft weinig resultaat.
  • Wil je juist wél een plantje om uit te planten? Ga dan naar een tuincentrum. Daar zijn de plantjes beter opgekweekt om de overgang naar volle grond of grotere pot te overleven. Bovendien zijn daar vaak ook eco-plantjes van basilicum te koop, voor de bewuste kiezers. Neem ook dán stekjes van de topjes, dat kan nooit kwaad. Het zorgt ervoor dat de originele plant voller uitgroeit doordat het zich door het toppen meer vertakt, en je hebt meteen een tweede fase aan basilicumplantjes in de maak. (In het kader van: hoe meer/langer basilicum, hoe beter.) Van de tweede fase plant kun je te zijner tijd weer topjes stekken voor de derde fase enz enz. Zo kun je een hele zomer doorborduren op één gekochte plant. Handig!! 
  • Of wacht tot de zomer doorbreekt en start vanuit zaad. Het is kwantitatief goedkoper maar het vergt wel iets meer geduld voor de basilicumliefhebbers.  Maar.. daar staat tegenover dat er eigenlijk toch niets leuker is dan om helemaal vanuit een zaadje te beginnen en een plantje te zien opgroeien. Bovendien, planten die zijn opgegroeid in hun eigen seizoen zijn altijd het allerlekkerste en meest ecologisch.
  • Of doe een mix van bovenstaande punten. Kopen, eten, uitplanten, toppen én zaaien!! Dan zit het wel goed met die basilicum deze zomer!

13 opmerkingen:

Hetty zei

Zusjes,

Wat een heerlijk experiment met de Basilicum. Ik kreeg gister een pakketje met vijzel en Basilicum zaad. Om wat tips te vergaren kwam ik toevallig op jullie site. Zelf schrijf ik ook een blog, maar nooit over groenten. ( Tuinverhalen.blogspot.nl) Dus het is leuk om die andere kant van het tuinieren te volgen.
Groetjes,
Hetty

cr-mics zei

Hallo Hetty,

Veel plezier met de basilicumzaadjes! Oh..dat het maar gauw voorjaar mag worden!
Leuke blog heb je trouwens. We hebben je toegevoegd aan onze blogroll.

Rudi Van Reet zei

Bij deze wil ik je bedanken voor de goede uitleg over het stekken van zulke plantjes
groetjes Rudi

Rudi Van Reet zei

Als ik zelf nuttige tips weet zal ik ze zeker posten.
Groetjes Rudi ;-)

Anoniem zei

moet je ze op dezelfde hoogte knippen voor zowel toppen er af halen (boven groeipunt knippen) en voor stekken? of is voor stekken juist het groeipunt nodig (dus er onder knippen)?

cr-mics zei

Als je enkel snoeit om de plant bossiger te maken dan knip je vlak boven een lager gelegen groeipunt de topjes af. Vaak zijn die topjes vrij lang. Die kun je dan zo in het water zetten om te stekken.
Stekjes hebben in ieder geval een paar blaadjes aan de bovenkant nodig om in leven te blijven. Worteltjes groeien rechtstreeks uit de kale steel afgezien van of daar nog groeipunten aanzitten of niet. Dus daar hoef je niet specifiek op te letten. De steel moet natuurlijk wel in het water hangen om worteltjes te kunnen vormen.

Anoniem zei

Ik heb destijds plantjes van de Lidl gekocht. Deze waren inderdaad erg slap en overbeworteld, maar nadat ik deze plantjes in de pot buiten gezet heb, begonnen ze vrij snel aan te sterken en dieper en steviger blad en steel te krijgen. Daarna heb ik ze in een ruime bak geplaatst met rijke grond. De basilicum groeit als kool! Bij wijze van experiment heb ik topjes afgeknipt en gewoon met stengel en al in de grond gezet tussen de andere basilicum deze zijn tot mijn verbazing ook prima wortel gaan schieten zonder dat ze eerst in water heb gehad. Dat werkte tot mijn verbazing uitstek(k)end. bedankt voor de tips verder!

cr-mics zei

Knappe plantjes zijn het toch. Zelf heb ik nooit rechtstreeks basilicum in de grond gezet.. leuk om te horen dat dat dus ook kan. Dank je voor het delen.

Anoniem zei

lukt dit ook met peterselie en bieslook (van de supermarkt)? en ook in de winter?

cr-mics zei

Volgens mij werkt dit niet bij peterselie en bieslook. In ieder geval heeft dat bij mij nooit op die manier wortel geschoten. En in de winter zou het kunnen als je over voldoende warmte en licht beschikt. (Zolang het plantje dus maar niet merkt dat het winter is, net als in de kassen) maar dat haalt het nooit bij echte zon, uiteraard.

Anoniem zei

Ik lees veel dat basilicum zo zonnig en warm mogelijk moet staan. Mijn plantje staat (nu juni) in de vensterbank maar verlept volledig in de volle zon.
Kan ik m beter buiten zetten en dan wat meer schaduw?
Ook werden de blaadjes ineens vol met kleine zwartje spikkeltjes: gaatjes zag ik later, met allemaal heel kleine oranje beestjes. Hoe zouden die er ineens gekomen zijn en bovendien hoe krijg ik die weg?
Alvast bedankt!

cr-mics zei

Basilicum kan goed warm staan maar mag natuurlijk niet verdrogen. Als het in een kleine pot staat in de volle zon dan kan dat best teveel van het goede zijn, dan verdampen de bladeren meer dan het qua water en voeding uit de pot kan opnemen. En is een plant eenmaal aan het verzwakken dan is ie ook vatbaarder voor ongedierte en ziekte.
Dus geef de planten een pot met voldoende ruimte en voeding voor de wortels en zoek een lekker plekje voor ze. Bij mij staan ze nu in juni buiten onder het afdak waar niet de hele dag de zon schijnt. Daar staan ze in pot. Heb ze ook in de kas (warmer en meer zon) maar daar staan ze in de volle grond.
Succes!

Anoniem zei

Echt een super duidelijk verhaal, met goede foto's. Ben net aan het onderzoeken waarom mijn stekjes niet goed gaan en dit maakt veel duidelijk. Dankjewel