vrijdag 1 juni 2018

C: De heemstede in mei

Nieuwe maand in de reeks maandelijkse opsommingen over onze "heemstede", om zo inzichtelijk te maken wat er hier aan soort werkzaamheden voorbij komt. (Moestuin, kippetjes, huishouden.) Want ook al zit ik niet op een feitelijk boerderijtje, heemsteden kan onder allerlei omstandigheden. In mijn geval met 2 honden, 2 katten, 2 kippen en één echtgenoot in een gewoon rijtjeshuis en met een gehuurde moestuin. Nu de beurt aan mei. 

Oh, mei, mei, mei! Wat een heerlijke zomerse maand is dat gebleken. Volop zon en warmte, en voor mij persoonlijk ook veel vrij! Het startte meteen met twee weken meivakantie, woppa! En later tweede Pinksterdag nog als toegift er achteraan, allemaal zonovergoten. Wat een verademing en wát een cadeau! Ik was enorm toe aan die vrije dagen maar dat het allemaal ook zo heerlijk zomers zou gaan voelen had ik niet voorzien.

De moestuin:

Ben voornamelijk de moestuin ingedoken. Niet alleen omdat daar best veel werk te doen is, vooral nu, maar óók omdat het m'n hoofd altijd zo heerlijk rustig maakt. Nu alle werkgerelateerde kopzorgen door de vakantie tijdelijk geoorloofd op een lager pitje kwamen te staan voelde de moestuin helemaal als een plek waar je in ieder geval geestelijk flink tot rust kon komen. Het hele lichamelijke aspect werd daarentegen wel enorm aanpoten. (Die extra chocolade kilootjes van afgelopen maanden zijn er inmiddels wel weer af.)

Het moestuinwerk begon overigens op stel en sprong met de melding op het journaal dat er een breedschalige vriesnacht aan ging komen. Net nu er van alles in bloesem staat. Vorig jaar was er ook al zo'n onverwacht vorstige nacht geweest en daarbij had ik uit laksheid gedacht dat het allemaal-wel-mee-zou-vallen. Met als gevolg dat ik echt haast geen appels of aardbeien kon oogsten dat jaar, die waren allemaal kapot gevroren. Zo zonde. Door schade en schande gedreven ditmaal dus meteen met lakens, plastic zakken en karton richting moestuin gefietst om van alles in te pakken en af te dekken. Mij krijgen ze niet meer! De volgende dag bleek overigens de vorst bij ons niet langs geweest. Zul je altijd zien... maar toch.

Nieuw schort van Mirjam gekregen, handig joh!
Hoewel er ook nog een nacht 'n hele sloot regen viel, waarbij ik om half vier 's nachts opeens besefte dat er nog wat zaailingen thuis buiten het afdak stonden (die ik dus ter plekke meteen van de verdrinkingsdood ben gaan redden door ze over te potten... over toewijding gesproken.) Zagen de dagen er al gauw aaneengesloten hemelsblauw en hoog zomers uit. M'n man zat in het buitenland en ik hoefde met helemaal niemand rekening te houden. MOESTUIN! Haast iedere dag tussen 10:00 en 15:00 u. in de weer geweest. Veel water mee, zonnebrand -en bril paraat, haren op zolder en werken maar! Let op bovenstaande foto even op die blauwe plastic zakken (vol houtsnippers) maar vooral op het stukje groen daaráchter. Dat is één en al zevenblad want dat stukje heb ik de afgelopen twee jaar ongemoeid gelaten.

 
Onkruid wieden dus vooral. De bedden waren redelijk schoon, maar de tussen-paden waren hier en daar overwoekerd met (daar zijn ze weer) zevenblad, akkerwinde, heermoes en ander ongewenst groen. Heb ze zo goed mogelijk opgeschoond, karton gelegd en houtsnippers erop gestort. Het betegelde middenpad moet ik ook nog een keer aanpakken (d.w.z. helemaal eruit halen, opschonen en verbreed weer terugleggen. Want ook daar groeit zevenblad tussendoor, maar dat is een project voor later in het jaar.)

Wel de composthopen helemaal opgeschoond want daar groeide ook zevenblad en akkerwinde tussendoor inmiddels. Dat betekende dat ik alle rijpe compost het gezeefd (!) en de grond eronder weer voor een deel heb omgegraven om alle wortels te verwijderen. Het is in één zinnetje opgeschreven maar het was twee dagen werk. Meteen een nieuwe hoop opgezet ook.

En vervolgens begonnen aan dat verwaarloosde stuk tussen composthoop en kas. Ik heb daar twee jaar terug, toen het tuinhuisje werd gezet, op een stuk plastic zevenblad-rijke grond gestort wat ik even ergens kwijt moest. Dat is uiteraard gaan woekeren en nam dat hele stuk over. Door het plastic heen uiteraard. Op foto's kon ik dat altijd heel mooi omzeilen, maar dat mag natuurlijk geen eeuwigheid duren hè? Elke dag een stukje dus maar. Eindeloos gepeuter.

Tot het helemaal gedaan was. Ik heb overigens niet de illusie dat er geen kleine stukjes wortel zijn achtergebleven hoor. Die zullen de komende dagen/weken ongetwijfeld omhoog piepen zodat ik ze snel kan opsnorren. Inmiddels staan hier de pompoenen al in, maar daar heb ik nog geen foto van.

Nou, tegen eind mei zag het er dan ongeveer zo uit.
Veel van de bedden zijn al beplant of ingezaaid, maar het ziet er dus nog niet volgroeid uit. Maar oh, zo heerlijk is het al. De geuren van roos, rozemarijn, lavendel, munt, knoflook en jasmijn geven je zo'n buitenlands gevoel. En ik zie van alles omhoog komen wat in de komende maanden nog gaat groeien en bloeien. Als oogst heb ik voornamelijk groene asperges, dat kan ik haast elke dag eten als ik niet af en toe ook wat uitdeel. En een paar dagen terug kon ik dan eindelijk óók de eerste warme zoete aardbeitjes eten. Dan kun je me opvegen hoor! Zo lekker dat je meteen door je hoeven zakt! Ha.

De kippetjes:

De oude kippe-dames vonden al die warmte wat minder. Ik heb ze vaak los gelaten in de tuin zodat ze zelf het meest comfortabele plekje konden uitkiezen. Meestal ploften ze ergens neer in de diepere schaduw en zaten daar de hitte uit. Met hier en daar een wandelingetje. Geen eitjes meer, ook van Fops niet. Ik denk echt dat die ook niet meer gaan komen. Ze zijn zo zoetjes aan uitgelegd. Wel nog nieuw kippenvoer besteld specifiek voor oude kippen (hier). Het is hetzelfde voer als vorig jaar deze tijd want Fopsje is nog steeds een beetje sloom en benauwerig, wel wat minder inmiddels. Het beviel me niet zo om dat voer te fermenteren, te papperig, dus ze krijgen het nu droog bijgevoerd. In ieder geval deze zomer.

Het kippen kruidentuintje is flink aan het groeien geweest. Zo leuk om te zien als ze daar lekker van aan het snoepen zijn. Als ze niet loslopen snij ik er ook regelmatig wat groen vanaf en stop dat in een korfje voor in de ren. Zijn ze dol op.

Eén ochtend kwamen ze trouwens niet opdagen. Ik had de honden al uitgelaten en normaal gesproken zitten de kippen dan al vol verwachting te wachten op hun schaaltje gefermenteerd voer. Soms luidkeels kakelend. Maar nu was het leeg en stil. Toch even kijken. Bleek toch dat ze niet voorbij een kikker durfden die roerloos en hoog op het uitloopplankje zat! Ze treuzelden en twijfelden en draalden en deden halfslachtige pogingen. Hi-la-ri-sche beesten zijn het! Pas toen ik de kikker oppakte en terug in de vijver zette kwamen ze naar buiten.

We hebben overigens ook ander gevogelte erbij gekregen. Een dikke houtduif heeft een prachtig nest gebouwd in de wisteria die voor tegen het huis hangt. Precies voor het raam dus we kunnen alles zien. Ik ben er niet helemaal gerust op. Nooit eerder was een vogel zo dapper om in onze tuin te nestelen, gezien de katten die er wonen. En ik heb Wurre al betrapt op loeren, en een buurkat in de voortuin gesignaleerd (die er anders nooit zit.) Broedende vogels mag je niet verstoren (ook van duiven niet) dus we hopen er maar het beste van. Heb heel voorzichtig een stuk gaas geplaatst zodat de katten (hopelijk) niet omhoog kunnen klimmen en verder wachten we maar af. 17 dagen voor de eieren uitkomen, dan een maand voor de kuikens uitvliegen. Dat wordt nog wat.

Het zijn er twee, zagen we later. Duiven komen vaak naar dezelfde plek terug om te broeden dus als de kuikens eenmaal vervlogen zijn zal ik dit nestje wel gaan opruimen. Ik vermoed trouwens dat we dit bezoek te danken hebben aan het feit dat onze buurvrouw afgelopen winter haar grote boom heeft gerooid. Die beesten moeten toch érgens hun ei kwijt?

Ook de wormenbak vroeg extra aandacht met dit aanhoudende warme weer. Het voedsel composteert sneller waardoor het vaak ook wat natter wordt. Wormen houden niet van te droog, maar zeker ook niet van te nat. En al helemaal niet van te warm. Dus ik heb een iets drogere bak erbovenop gemaakt, met iedere namiddag verse koelelementen erin (flesjes gevuld met water die een uurtje in de vriezer hadden gelegen.) Dan kunnen ze zelf zien waar ze het liefste gaan zitten. Geen zin in kokende wormensoep hoor.

Het huishouden:

De moestuin had de meeste prioriteit maar thuis ben ik ook wel een beetje aan de slag gegaan, naast de gewone werkzaamheden. Die zon vróeg gewoon om wasgoed aan de lijn. Dus in het kader van de 'kleine zomerschoonmaak' zijn hier de bankovertrekken maar vast al gewassen, en heeft er héél veel gelucht gehangen. Het was bijna een sport om te bedenken wat we allemaal buiten aan die lijn konden hangen. Lekker hoor.
Zoals de allereerste foto liet zien hadden we ook tijdelijk het hondje van m'n schoonmoeder erbij, die was namelijk met vakantie. Met al die zon betekende dat natuurlijk ook lange wandelingen rond de vennetjes. Pootjebaden, zwemmen, stokken gooien. Kortom, naar buiten!
En ik ben veel bij m'n moeder geweest, die haar tweede maand in het zorgcentrum in ging. Het is een wereld op zich, zo'n gesloten afdeling met al haar bewoners, maar ze is op zo'n fijne plek terecht gekomen. De gezamenlijke 'woonkamer' is echt gezellig, er zijn openslaande deuren naar een grote dichte tuin (mét kippetjes!) waar ze altijd in kunnen en de verpleging is (wel druk maar) erg lief. 'Onze' woonkamer (het gebouw heeft er meerdere) heeft veel betrokken mantelzorgers en vrijwilligers als familie/bezoek en die houden een oogje in het zeil voor iedereen.

 
Deze maand (op internationale bellenblaasdag!) gingen Mirjam en ik bijvoorbeeld gezamenlijk op bezoek voor een bellenblaasshow. De hele middag hebben we grote bellen staan blazen op de verschillende terrassen daar, vóór maar ook mét de bewoners. Was niet heel makkelijk want op zo'n binnenplaats waaien de winden heel grillig en neerwaarts waardoor ze niet lang bleven hangen, maar het was een groot succes. 

 
Dit is niet mijn moeder overigens, en door de nieuwe privacywet dus maar haar gezicht geblurred, maar het is een voorbeeld hoe je al gauw spontaan iemand aan je arm hebt. Mirjam en ik hebben een paar jaar geleden al samen een omgaan-met-dementerenden-training gevolgd om zo het ziekteproces van m'n moeder beter te begrijpen en op te vangen (heel leerzaam) dus voor ons voelt het inmiddels redelijk vertrouwd en makkelijk. Het is dan ook des te fijner dat ze nu op een plek is waar daar alle ruimte en aandacht voor is. Of we nu komen bellenblazen, m'n moeder lekker met blote voeten in het gras laten lopen, dansen op de gang of wat dan ook, niets is raar of afwijkend. En een beetje leven in de brouwerij valt vaak in goede aarde.

Dus nou, dat proberen we dan ook. Al zijn niet alle bezoekjes even vrolijk uiteraard, en ook bij thuiskomst kunnen de indrukken soms erg vermoeiend en verdrietig terugslaan. Maar ondertussen maken we er maar het beste van.
Mei verliep verder tegen het eind ook richting het aflopen van enkele van m'n cursussen. Dat is en was even erg druk. Kantoorwerk blijft voorlopig nog doorgaan (en onstuimig) maar in ieder geval zijn de avonden vanaf nu bijna allemaal weer vrij. Dat betekent dat ik ook weer m'n eigen natuurlijke ritme kan oppakken. (vroeg naar bed, vroeg op.... ik ben een verstokt ochtendmens.) Al met al veel goede hoop voor een energieke juni dus. We zullen zien.

dinsdag 8 mei 2018

C: De heemstede in april


Vorig jaar oktober startte ik met een reeks maandelijkse opsommingen over onze "heemstede", om zo inzichtelijk te maken wat er hier aan soort werkzaamheden voorbij komt. (Moestuin, kippetjes, huishouden.) Want ook al zit ik niet op een feitelijk boerderijtje, heemsteden kan onder allerlei omstandigheden. In mijn geval met 2 honden, 2 katten, 2 kippen en één echtgenoot in een gewoon rijtjeshuis en met een gehuurde moestuin. Nu de beurt aan april. 

Opeens is het groen weer ontploft. Alle bomen en struiken weer vol in blad. Grappig hoe snel dat elke keer weer gaat. En in het midden van de maand was er zelfs een hele warme periode met zomerse temperaturen. Het hele buitenleven kwam weer op gang, dat doet wonderen voor je gemoed trouwens. Hoewel april voor ons nog steeds druk was. De verhuizing van m'n moeder naar haar nieuwe onderkomen in het zorgcentrum en de eerste paar weken op de afdeling vergden nogal wat gewenning, voor alle betrokkenen. Ze kreeg ook even een flinke terugval waar ze gelukkig inmiddels weer langzaam van teruggekrabbeld is. Maar toch, roerige tijden nog. We blijven volhouden en het scheelde een hoop dat de zon zoveel cadeautjes uitdeelde.

De moestuin:

Ik heb zelfs een paar keer in de moestuin kunnen werken. Voornamelijk nog opruim -en voorbereidingswerk, hoewel ook de aardappelen en de uien al op hun plek in de grond staan. Daarnaast in de kas de aarde opgeschoond, een hele lading verse nieuwe wilgentakken opgehaald en de dahlia's warm in potten uitgeplant. Er moet nog zoveel gedaan worden maar het begin is alvast weer gemaakt.


Thuis flink aan het voorzaaien begonnen. Overal stonden op een gegeven moment wel potjes en broeikasjes. Gedeeltelijk binnen maar daarnaast ook buiten onder het afdak. Het weer was soms zo zacht en zonnig. Ook in m'n achtertuin heb ik wat moestuinbakken en die staan inmiddels al vol met allerlei kleine slaplantjes en ander bladgroen voor in de salade. Vind het veel makkelijker om die aan huis te hebben staan. Ook voor de kippen daar een bak ingezaaid met kippengroen. Dan hebben ze over een maandje een persoonlijk vers groentewinkeltje aan huis.

Ik had het zo gemist, met m'n handen in de aarde wroeten en alle zaadjes weer eens te bekijken. Ik moest me inhouden om niet álles meteen in de grond te stoppen. Het is het ultieme ontspannen. Als ik met de tuin bezig ben vergeet ik de continu werkende radartjes van werk en de zorgen om m'n moeder. Maar had er deze maand nog niet de ruimte voor om me er helemáál in onder te dompelen. Toch, die paar uurtjes hier en daar doen al heel wat!

De kippetjes:

Er zijn wat lichte zorgen om Fops, m'n grijze kip. Ze heeft weer hetzelfde rare euvel als vorig jaar om deze tijd. (zie ook hier) Lichte benauwdheid en een, bij inspanning, donkerder kleurend lelletje. (waarschijnlijk door het tijdelijke zuurstoftekort.) Het kan meerdere oorzaken hebben zoals long- of hartafwijkingen, maar bijvoorbeeld ook door een te eiwit-rijk dieet. Vooral bij oudere kippen die haast geen eieren meer leggen maar wel nog het normale legvoedsel krijgen kan dit een probleem zijn. Bij Fops ging het vorig jaar uiteindelijk weg toen ze weer eitjes ging leggen, dus ik ben nu nog niet heel erg ongerust. Ze maakt ook nog steeds totaal geen zieke indruk, maar ik hou het wel in de gaten.
Goed nieuws bij Popo is dat haar bumblefoot, waar ze af en aan last van heeft, nu weer haast helemaal weg is terwijl het vóór de winter even zo erg was dat ik een bezoek aan de dierenarts overwoog. Ze is de zwaarste kip van de twee en afgelopen jaar is ze zo goed als mogelijk op rantsoen gezet. Misschien heeft dat iets uitgemaakt hoewel ze nog steeds wel zwaarder is dan Fops, maar oh zo prachtig nu. Glanzende veren, rode kam en een heldere blik.

Foto: Otto Kalkhoven, voor Landleven.
Op het eind van de maand kwam Otto weer langs, de fotograaf van Landleven. Voor het septembernummer komt er een klein artikel in over het fermenteren van kippenvoer en zodoende kwamen ze weer bij mij terecht. Was weer gezellig hoor en bovenstaande foto was hilarisch om te maken. Otto (een lange man) kroop daarvoor in de kleine ruimte ónder het kippenhok, op z'n buik met z'n neus zowat in het stofbad. Je had het moeten zien. Nu is kippen fotograferen sowieso geen makkie, maar dit sloeg alles. Respect voor die fotografen hoor.

Het huishouden:

Geen opzienbarende mededelingen hier. Al vormt zich langzaam een plan in m'n hoofd om straks, als er meer rust en ruimte komt, weer een groene-zomer-schoonmaak te houden. De mini-variant en meer gericht op zolder en schuur. Maar ach, we zien nog wel. Wel zijn er concrete voornemens om volgende maand m'n luie eetgewoonten van afgelopen periode eens op te vijzelen. Ontbijt en avondeten gaat hier best gezond en vers, maar 's middags grijp ik veel te makkelijk naar die tussendoortjes. Ik geloof dat ik nu daadwerkelijk een verslaving aan chocolade heb gecreëerd. Dat begon heel geleidelijk met de chocoladeletters in november/december en werd al zorgwekkender toen ik naadloos maar onoverkomelijk op de veel te vroege paaseitjes overstapte. Tot de haast dagelijkse chocoladerepen van de afgelopen tijd. Lekker hoor, maar het is natuurlijk niet de bedoeling. Het wordt tijd dat de moestuin me weer de gezondere kant op trekt. Zo, dat was qua ontboezemingen wel weer eerlijk genoeg, lijkt me. Volgende maand het vervolg.

maandag 7 mei 2018

C: Windei

Dit was het eerste eitje dat ik dit voorjaar vond terwijl ik 's ochtends het hok opende om schoon te maken. Wat vreemd, zo midden in het hok. In de eerste halve seconde dacht ik dat Fops het ei misschien achterstevoren vanaf de zitstok had gelegd waardoor het omlaag was gevallen en gebutst, maar dat leek me eigenlijk onwaarschijnlijk. Vervolgens vloog nog even door m'n hoofd dat de kippen misschien het eieren pikken hadden ontdekt waardoor het ei er zo gehavend uitzag maar toen ik dichterbij kwam zag ik meteen dat het hier om een windei ging.

Windei:

Bij een windei gaat het om een ei met oftewel een hele dunne schaal óf zelfs met alleen maar het vliesmembraan. (In het laatste geval voelt het ei dan meer als een waterballon). Het is een 'foutje' in de eierproductie en als het incidenteel voorkomt is het niet echt iets om je zorgen over te maken.
Maar het kan ook een serieuzere oorzaak hebben dus op zich slim om even in de gaten te houden.

Een paar mogelijkheden van het ontstaan van een windei zijn:
  1. Calcium gebrek: Voor de vorming van de harde schaal om een ei is veel kalk nodig. Dit is iets wat een kip binnenkrijgt via voedsel. Naast de reguliere legkorrel (specifiek voer wat zo is samengesteld dat een volwassen kip daar alle voedingsstoffen uit kan halen voor een gezonde leg) is het belangrijk dat je daarnaast te allen tijde, apart, een calciumbron aanbiedt. Dit kunnen bijvoorbeeld gemalen oesterschelpen zijn, of gemalen eierschalen. Op deze manier kan een kip naar eigen behoefte extra calcium oppikken.
  2. Vitamine D gebrek: Vitamine D is nodig om kalk goed op te kunnen nemen in het lichaam, dus ook al biedt je voldoende kalk aan, dan toch kan het zijn dat een kip daar niet voldoende van kan opnemen. Als dat over een langere periode het geval is kunnen er problemen met de eierschalen ontstaan. Voldoende zonlicht, vette vis of oliecapsules zijn dan een aanvulling.
  3. Stress: Kippen zijn gevoelige dieren die door allerlei zaken ontregeld kunnen worden. Heeft een kip chronische stress (door bijvoorbeeld onrust, gevaar of slechte huisvesting) dan zou dat zeker mee kunnen spelen. 
  4. Ziekte: Zoals Egg Drop Syndrome (EDS). Dit is een besmettelijke ziekte die door een virus wordt overgedragen. Dit virus hoeft voor je kip overigens niet fataal te zijn (vaak vertoont een kip ook helemaal geen verdere ziekteverschijnselen.) maar het is uiteraard wel een erg serieuze aandoening. Vind je veel minder eieren dan normaal en zijn het voornamelijk windeieren, dan kun je wel in deze hoek gaan denken en zou ik zeker de dierenarts op de hoogte stellen.
  5. Leeftijd: Erg jonge kippen, die beginnen met het leggen van eieren, kunnen in het begin nog wel eens een windei produceren. Meestal lost dit vanzelf op als ze helemaal volwassen worden. Denk er wel aan om dan van opfokvoer over te gaan op legkorrels.
  6. Leeftijd: Oudere kippen kunnen vanaf een leeftijd van 4-5 jaar ook wel eens windeieren gaan leggen. Dit schijnt vooral voor te komen bij typische legrassen. Vaak gaat dit gepaard met een natuurlijke afname in de eierproductie, maar het kan ook veroorzaakt worden doordat oudere kippen niet meer zo efficiënt voedingsstoffen (kalk) opnemen via de darmen.

  
In mijn geval ging ik niet meteen uit van allerlei enge oorzaken. Fops is inmiddels al 5 jaar, en dit was haar eerste eitje na de winterstop. Dan kunnen er best wel eens opstartproblemen voorkomen, leek me. Hoewel er continu een bakje met gemalen oesterschelpen in het hok staat besloot ik toch maar een paar scheppen van de gebroken eierschalen die we altijd opsparen (voor de kippen of voor de moestuin) in de ren te gooien. En dan vooral maar even af te wachten hoe het volgende eitje zou uitpakken.

Daar heb ik 10 dagen op moeten wachten. Vlak voordat ik 's ochtends naar m'n werk vertrok zag ik Fopsje weer eens in het legnest zitten. Vooral niet te erg storen maar. Snel de deksel dicht en verder maar hopen op goed nieuws.

 
's Middags kreeg ik een appje doorgestuurd van m'n man, die die dag thuis was. Hij had gezien dat ze weer een heel keurig normaal ei had gelegd. Met een mooie harde schaal. Dus dat was mooi. Goed gedaan Fops!

zondag 29 april 2018

C: Homemade kippenbouillon

Okee, dit is typisch zo'n blogje dat door de hectiek van de afgelopen maanden een beetje vergeten is geraakt. Pas vandaag, terwijl ik m'n foto's doorbladerde, zag ik dat ik er destijds goedbedoeld aan was begonnen maar dat het van afmaken of schrijven nooit meer was gekomen. En dat terwijl het redelijk revolutionair is in dit huishouden, of nou, voor de buitenwacht dan toch. Want hoezo wordt er huisgemaakte kippenbouillon getrokken Chantal? Je eet toch al 25 geen vlees? (Ik zie Mirjam nog eens bedenkelijk kijken.)

Euhm, ja. Dat klopt. Zonder verder heel uitgebreid een verklaring af te willen leggen is het waar dat ik vanaf het moment dat ik zelfstandig ging wonen geen vlees meer eet (wel vis overigens) en dat ik dat al die tijd met volle overtuiging en zonder problemen volhou. Maar dat ik ondanks dát sinds ruim een jaar een uitzondering maak voor kippenbouillon. Eigengemaakt wel te verstaan, en van een biologische legkip. Niet buitengewoon vaak (dit is de 4e keer) en met ontzag voor het dier dat in de pan ligt (want zelf heb ik ook 2 kippen rondlopen.) En dat is de stand van zaken.

Dus vandaar.

Nu had het in maart nog een keer gesneeuwd, hing de griepepidemie nog volop in de lucht en waren m'n dagen druk en m'n gemoed bezwaard. Ik móest volhouden en vooral niet instorten. Niet nu. En daarom fietste ik op een goeie dag langs de biologische boerderij voor een ingevroren kip en wat wortel, en daarna naar m'n moestuin voor de ingekuilde prei en knolselderij. Ik ging voor een flinke pan heilzame kippenbouillon, langzaam getrokken en vol van smaak. Kippenbouillon is een van de meest effectieve gerechten tegen griep en verkoudheid, dat is zelfs wetenschappelijk bewezen!


Het klinkt redelijk omslachtig, je eigen bouillon maken. Zo moet je het úúren laten pruttelen op het vuur zodat de gelatine uit de botten kan trekken en de smaak zich kan ontwikkelen. Maar feitelijk is het eigenlijk amper werk. De truc zit 'm vooral in een goeie pan. Een elektrische pan die je in kan stellen op een lagere temperatuur is ideaal want dan kun je 'm aanzetten zonder er verder nog een seconde over na te denken. En slowcooker is geschikt maar zelf heb ik een grote soeppan die werkt via een warm water bad. (ook heel handig voor het maken van, al dan niet alcoholische, glühwein o.i.d.)

De kip: 

Zelf kies ik liever voor een leg/soepkip dan voor een braadkip, eerlijk gezegd. Voor mij hoeft een kip niet specifiek voor het vlees gefokt te worden (dat blijven in mijn ogen hoe dan ook te jong geslachte plofkippen) dus ik prefereer daarom eerder het vlees van een uitgerangeerde legkip (die daarmee dus een tweede doel krijgt als soepkip). Die zijn wel wat minder rijk behangen en de spieren zijn wat taaier (want ouder), maar dat wordt door de lange gaartijd toch weer malser, dus waarom niet? En sowieso een biologische soepkip. Dan maar wat duurder, iets anders krijgt m'n geweten echt niet doorgeslikt.

De voorbereidingen: 

De soepkip die ik koop komt uit de diepvries en die hoef je niet eerst te ontdooien. Bevroren gaat ze in de pan met zoveel water dat het net onder staat. En daarbij gaan dan de groenten. Dat kan van alles zijn. Nu ging er wortel, knolselderij, prei, knoflook en ui bij. In grove stukken. En daarbij een flinke lepel uit m'n pas gemaakte MeesterTonicum voor wat extra pit. (of in ieder geval een beetje azijn.). En in een iets later stadium de kruiden (zoals rozemarijn, tijm, laurier) en peper en zout. Dit alles is nog geen 5 minuten werk. De pan gaat aan op een stand die net onder het kookpunt blijft, of liever nog rond de 75 graden, en zo staat het minimaal 24 uur. Af en toe wordt er heus wel even in de pan gekeken, of geroerd, maar feitelijk hoef je eigenlijk niets te doen terwijl de lucht zich vervult met verwarmende soepluchten.

De bouillon:

Uiteindelijk is na een volle dag de bouillon dan klaar met trekken. De kip wordt eruit gevist en in een ovenschaal gelegd waar het minutieus van het vlees wordt ontdaan (dat als het goed is makkelijk van het bot af komt.) Velletjes geef ik meestal aan de honden, dat gaat me net een brug te ver. De groenten worden eruit gezeefd. Wat overblijft is een vettige vloeistof vol met geneeskrachtige stoffen. Tegen die tijd drink ik meestal meteen een kopje rechtstreeks uit de pan, zet een klein gedeelte in de koelkast en de rest vries ik in. Het vlees gaat apart in een avondgerecht. Lekker met rijst en kerrie-kokoscreme ofzo. Daar doen we meestal wel een dag of 2 à 3 mee.

En dat was het dan weer. Niet echt heel ingewikkeld, wel?
Maar toch, dankjewel lieve anonieme kip. Echt!

zondag 22 april 2018

C: De heemstede in maart

Afgelopen oktober startte ik met een nieuwe reeks maandelijkse opsommingen over onze "heemstede", om zo inzichtelijk te maken wat er hier aan soort werkzaamheden voorbij komt. (Moestuin, kippetjes, huishouden.)
Want ook al zit ik niet op een feitelijk boerderijtje, heemsteden kan onder allerlei omstandigheden. In mijn geval met 2 honden, 2 katten, 2 kippen en één echtgenoot in een gewoon rijtjeshuis en met een gehuurde moestuin. Nu de beurt aan maart.

Maart verliep heel anders dan gepland, eerlijk gezegd. Zozeer dat ik me afvroeg of het wel zin had om over deze maand te schrijven omdat het allemaal zo afwijkend was. Voor mijn gevoel is er namelijk maar minimaal heemstedelijk nieuws te melden. Zo ben ik de hele maand niet aan zaaien toegekomen, ben ik maar één keer op de moestuin geweest en kwam ik in de verste verte niet toe aan m'n net weer aangewakkerde fermentatie-drift. M'n energie leek twee keer zo snel op te raken en maar twee keer zo langzaam weer bijgetankt. Voor het allergrootste deel was dit allemaal toe te schrijven aan de achteruitgaande situatie van m'n dementerende moeder. Maart bleek achteraf de laatste maand dat ze thuis zou kunnen blijven wonen bij m'n vader. De krachten waren zo groot geworden dat we ondanks alle extra zorg en inzet genadeloos richting crisisopvang af stiefelden. Op dat soort momenten is er weinig ruimte voor andere dingen thuis. Toch zijn er wel een paar zaken te melden.
 

De moestuin:

Vóórdat er zo halverwege de maand weer een onverwachte vriesgolf over ons heen kwam die allerlei moestuinwerk stil legde of uitstelde, waren er warempel een paar lenteachtige dagen. Precies in het weekend ook nog. Ik had door ziektegevallen om me heen tijdelijk een paar extra honden onder m'n hoede tijdens de uitlaatrondes dus dat werden voor de gelegenheid heerlijke lange wandelingen over de open heide waarbij je de kracht van de zon al een klein beetje voelde prikken op je huid. De jas kon voor het eerst uit! Op dat moment vond ik picknicken bij een vennetje en even op adem komen véél belangrijker dan in de moestuin werken. Wist ik veel dat het daarna weer zo zou gaan vriezen en zelfs weer sneeuwen. Of dat ik niet lang daarna helemaal geen ruimte in m'n hoofd zou hebben om zelfs maar aan de moestuin te denken...

Wel ben ik later nog even kort op de moestuin geweest want de aardappelen waren op een gegeven moment op, de lekkere 'pink fir apples' die ik in december had ingekuild. Die hadden de afgelopen weken toch wel behoorlijk wat vorst over zich heen gekregen dus ik was benieuwd hoe ze uit de kuil tevoorschijn zouden komen.

Nou, helemaal perfect hoor. Geen vorstschade en nog steeds helemaal fris en stevig. Die manier houden we erin (met dank aan Evert.) Ik heb niet alle aardappelen opgegraven trouwens, alleen wat we nu nodig hadden.

En verder zijn Mirjam en ik nog op bezoek geweest bij de Groenmoesmarkt in Boekel.  Hopelijk zou dat voor wat inspiratie zorgen want de gure wind waaide toen nog vrolijk rond. Nu is die markt wat minder verrassend als je er al 6 jaar op een rij komt maar het was desondanks fijn om er eventjes tussenuit te zijn. Weer wat nieuwe rassen pootaardappeltjes gekocht, wat zaadjes en een plantje. Vrij bescheiden toch wel. Thuis wel meteen ook bio pootuitjes besteld, en wat nieuwe zaadjes. Tóch een beetje voorbereiding dus.

De levende have:

Precies op de helft van de maand legde Fops haar eerste ei van het jaar. Ik had haar al regelmatig in de buurt van de legnesten zien scharrelen en hield haar dus al enige poos in de gaten. Maar wat ik niet had verwacht was dat er een windeitje uit ging komen. Die had ik nog nooit eerder gehad.

 
Dat was wel even een verrassing. Nu is Fops geen jonge kip meer met haar 5 jaar, dus ik maakte me niet meteen zorgen maar was wel benieuwd wat het tweede eitje ging doen.

Daar moest ik ruim 10 dagen op wachten maar bleek gelukkig helemaal perfect. M'n man stuurde er speciaal een fotootje van door via de app want ik moest die hele dag werken. Kleine positieve berichtjes die tegen die tijd meer dan welkom waren. Goed gedaan Fops!

Een andere taak die tegen het eind van de maand prangender werd, al stond m'n hoofd er helemaal niet naar, was het knippen van de hondenvachtjes. De temperatuur steeg inmiddels weer en de vorst leek vertrokken.. en die haren groeiden maar door. Complete beren leken het inmiddels. Niet leuk meer want behalve de hoeveelheid troep die ze qua zand iedere dag uit de bossen mee smokkelden kregen ze er ook zichtbaar meer last van. Verviltende plekken hier en daar, jeuk. Nee, daar móest iets aan gebeuren.

Raafje was als eerste aan de beurt, al die koddige krulletjes eraf die haar juist zo enorm schattig maakten. We noemden haar al plagerig:''Ons wolfje in schaapskleren" maar het werd tijd dat ze weer veranderde in "Het zwarte ratje". Geen leuke klus want ze vindt het verschrikkelijk maar het is gedaan. Al heb ik nog geen leuke na foto om te showen. Komt in april wel.

Alle haren gingen overigens verdeeld in oude rode uien-netjes aan de waslijn waar al gauw de kouwtjes en meesjes op afkwamen. Die vertrokken met snavels vol dons naar hun nieuwe nesten. Zo leuk. Was niet makkelijk om daar een foto van te knippen maar uiteindelijk is het gelukt, veilig verstopt achter de ramen en flink ingezoomd.

Het huishouden:

Over het huishouden kan ik verder kort over zijn. De donderdag- en zondagochtend zijn vaste tijden waarop ik een uurtje of 2 in de weer ben met stofzuiger en sop. Verder niet al te veel over nadenken en er ook niet teveel over uitwijken. Het is redelijk routineus en fijn als het gedaan is. Er is wel een flinke slag te slaan op keukengebied. Boodschappen en koken vond ik deze maand soms verschrikkelijk moeilijk, dat ging zo tussen de bedrijven door en hapsnap. Komt ook omdat ik een aantal avonden in de week mijn lessen heb en dus niet na het eten rustig kan neerploffen. Iets te vaak voor de makkelijke weg gekozen, iets te veel gesnoept ook. Maar goed, zo was het nou eenmaal even.

De tijden worden vast wel weer beter en nu is mijn lieve mama even veel belangrijker. De crisisopvang pakt gelukkig wel zo uit dat ze meteen naar de plek kan waar we haar ook het liefste wilden plaatsen en waar ze al een poosje op de wachtlijst stond. Dus dat is fijn. Maar de dagen zijn beladen en dubbel. We schuifelen ons er hoe dan ook wel doorheen.