C: Verse sla uit de moestuin

Sla is nou typisch zo'n gewas dat je, met een beetje planning, bijna jaarrond kan eten. Veldsla voor de koudere maanden, (januari/februari en september/oktober) en de gewone sla (of dat nou pluk- bind- of kropsla is) in de maanden daartussen (maart t/m augustus).
Het is een heel makkelijk gewas, wat zowel in de volle grond als in potten geteeld kan worden. Veelzijdig om te eten (Zoals voor heerlijke salades, maar denk óók aan de minder bekende slasoep waar ik eerder over schreef!) en daarom alleen al onmisbaar in de moestuin. Vers en onbespoten groen! Voor zover allemaal geweldig natuurlijk.
Toch is er één dingetje wat sla uit eigen tuin voor mij een tijd lang achter had op sla-uit-een-zakje van de supermarkt, verwend nest dat ik ben! En dat is de mate van gebruiksgemak, maar bovenal de mate van de koele knapperigheid.

Het is wèl zo. Pluk je sla uit de moestuin dan is die al snel aan verleppen onderhevig. Vooral als je geen moestuin aan huis hebt maar er een fietsrit in de zomerse warmte tussen hebt zitten. En ik vind niets zo triest als een lauwig flauwgevallen slaatje op m'n bord. Nog een nadeel, je moet 'm wassen. (Vanwege het zand alleen al, dat is een dooddoener voor elke lekkere salade.) en van wassen wordt ie nat en zwaar. Dus moet je gaan centrifugeren, en dat vind ik zo'n gedoe om óók nog eens tussen al het koken aan m'n kleine aanrechtje te doen. Maar centrifugeer je niet dan wordt je dressing weer zo'n waterig geheel. Jammer toch?

Maar er is een manier om tóch de heerlijke frisse knapperigheid van de kant-en-klare supermarkt-sla te krijgen, anders zou ik geen blogberichtje schrijven natuurlijk. De grote tip is vooral om het al van te voren klaar te maken. Dat deed ik voorheen nooit. Sla oogstte ik altijd vlak voor etenstijd en maakte het dan meteen vers klaar. Nu niet meer, voorbereiding is het halve werk.

Meestal maak ik meteen een hele grote portie klaar waar we een paar dagen mee vooruit kunnen. Liefst van verschillende soorten sla ook nog, maar dat hoeft natuurlijk niet. Ik oogst het, kom ermee thuis en ga er meteen mee aan de slag. En dat is dus niet per se vlak voor het eten. Liever niet juist.
Snij de kroppen sla eerst in kleinere stukken. (Ik weet het, ik wéét dat je sla eigenlijk hoort te scheuren i.p.v. snijden, maar daar heb ik meestal niet het geduld voor.)

Daarna wassen uiteraard. Vanwege dat zand dus, en misschien nog wel slakjes? Je weet het nooit met die moestuinen.

Dan de sla-centrifuge, om het overtollige waswater weer eruit te slingeren. Het scheelt als je in één keer een grotere partij kunt verwerken, dan schiet je lekker op. Als je geen sla-centrifuge hebt dan kun je de sla ook in een netje doen, zoals een mousseline zakje, en dan buiten lekker rondzwaaien. Dat werkt net zo goed.

En eventueel kun je aan de gewassen sla dan nog wat fijngesnipperde kruiden doen zoals bieslook en peterselie. Je bent nu tóch bezig. Alles even goed doormengen.

En verdelen over een paar plastic zakjes, afhankelijk van hoe groot je je porties wil maken.
(Zodra ik een beter alternatief weet voor die plastic zakjes dan laat ik dat weten, aangezien ik zinloos plastic steeds meer probeer te weren. Hergebruik plastic zoveel mogelijk!)

Knijp voorzichtig zoveel mogelijk van de bestaande lucht eruit, dit hoort bij de grote vers-houd-truc. Doe dit wel zonder de sla aan gort te knijpen uiteraard.

En blaas vervolgens de zak weer vol met lucht. Het valt niet mee om daar een onbewogen foto van te maken via de spiegel, maar jullie snappen het idee. Juist die uitgeblazen lucht zorgt ervoor dat de sla véél langer vers blijft. Dat komt door de koolstofdioxide die je uitademt.

Ook in de industrie gebruiken ze die methode. Nee, niet dat daar allemaal mensen in zakken staan te blazen, maar om de versheid langer te garanderen worden bladgroenten verpakt in een zakje waar de zuurstof grotendeels uit gezogen is en vervangen door zuivere koolstofdioxide.
Door het vervolgens óók nog koel te bewaren, blijft het nóg langer vers, én fris, én knapperig. Precies wat we er zo lekker aan vinden.

Dus deze pofferige zakjes mogen nu de koelkast in. Dan blijven ze zelfs wel tot een kleine week goed, 4 à 5 dagen. Als je niet alles in een zakje meteen opmaakt kun je er opnieuw inblazen en terug in de koelkast leggen. En zo heb je het dan; Verse, frisse, knapperige sla, met het directe gemak van een supermarktzakje tijdens het koken, maar dan lekker zelf-geoogst uit eigen ecologische moestuin! Hmmmm.

C: Gratis jubileumcadeau!

In meerdere opzichten is het vandaag een prachtige dag. Niet alleen door het zonnetje (Die zo vroeg in de ochtend al volop zomers schijnt zonder de ambitie van een hittegolf.) of het feit dat ik sinds vandaag pas echt een vakantiegevoel heb (Gisteren op m'n werk een gigantisch ei gelegd in het afronden van de organisatie en inrichting van de grote cursistententoonstelling plus thematentoonstelling.) maar meer en vooral doordat het vandaag toch een klein beetje een jubileumdag is. De blog bestaat 2 JAAR!!!

O, wat vliegt de tijd. 

Reden om te trakteren, nietwaar? Dus vandaar een heuse weggeefactie! Op andere blogs kom ik dat wel eens tegen, dat er iets wordt weggegeven waarop je kan intekenen voor loting, en eerlijk gezegd voel ik dan altijd enige schroom om daaraan mee te doen, het lijkt zo Nederlands hebberig... gratis, gratis, GRATIS! 

Maar vanuit de andere kant gezien, als weggever krijg je er ook iets voor terug. Namelijk een inkijkje in je "publiek". En na twee jaar zijn we daar eerlijk gezegd ook wel een klein beetje nieuwsgierig naar. Als ik de officiële cijfers van Blogger erbij pak dan zijn er op de kop af  precíes 95000 paginaweergaven geweest voor de 130 berichten die in de afgelopen 2 jaar verschenen zijn. (De laatste tijd gemiddeld zo'n 300 pageviews per dag) En hebben we inmiddels 24 vaste volgers (en vast ook wel een groepje van losse bezoekers die regelmatig even incheckt). Geen idee of dat veel of weinig is, we maken geen 'reclame' of doen actief onderzoek om aan zoveel mogelijk lezers te komen. Want eigenlijk zijn aantallen ook weer niet zo belangrijk zolang je maar weet en merkt dat je ook weer niet helemaal voor niks zit te bloggen. Tenminste, als ik voor mezelf spreek, en ik denk dat dat voor Mirjam ook zo geldt, dan is het leukste toch wel als je merkt dat er mensen zijn die wat aan je berichten hebben, en daarover een reactie achterlaten.

Dus vandaar. Eigenlijk is dit dus een heel onbescheiden verzoek van ons aan jullie om hieronder een reactie achter te laten. Even de zaallichten eens aan zodat we een idee krijgen wie jullie zijn, vaste én losse bezoekers... en wat jullie er eigenlijk van vinden. 

En om onszelf het gevoel te geven dat dit niet héél Nederlands hebberig 'vissen-naar-complimentjes' is, doen we het onder het mom van een weggeef-actie. Haha, ziedaar, de schroom is wederzijds! 

Dus.. Mocht het je iets willen laten horen, dan graag! Al woon je aan de andere kant van de wereld. Het is  je kans om dit unieke kleine tuinvogeltje te "winnen". Gratis en voor niks! Eigenhandig geboetseerd van steengoed*-klei, dus vorstbestendig en stootvast. Ik heb ze ook in m'n eigen moestuin staan, allemaal net een beetje anders!

(Deze actie is inmiddels gesloten en de winnaar is bekend! Zie helemaal onderaan voor de uitslag.)
Over een week, op donderdagmiddag 19 juni, trekt een onpartijdig familielid (namelijk een van de kippen) een naam uit de doos, die ik dan op deze post in een update bekend zal maken. Met daarmee meer informatie waarmee we ervoor kunnen zorgen dat dit tuinvogeltje van mij bij jou terecht komt.
Check dus volgende week weer een keertje om te zien of je de gelukkige winnaar bent!

En alvast veel dank voor jullie deelname. Echt! Ik ben een klein beetje bang dat niemand durft te reageren en wij dus het lege-zaal-syndroom oplopen...

* Steengoed is een keramiek-soort, zogezegd. Zoals aardewerk en porselein ook keramieksoorten zijn. Het betekent dat het op een hoge temperatuur gebakken is (rond de 1260 graden) en het zegt daarmee dus iets over de hardheid en kwaliteit van het materiaal.

De uitslag!

Tien namen van lieve mensen die met prachtige bewoordingen de moed en de moeite hebben gehad om te omschrijven wat ze van onze blog vonden. Voor ons waren dat al cadeautjes op zich! Echt, we waarderen dat enorm! En voor jullie een kans van 10%, ook niet verkeerd toch?

Ze gingen opgerold in een schaaltje met wat meelwormpjes erbij. Ja, dat staat een beetje viezig, dat geef ik toe. Maar je moet die kippen natuurlijk wel met íets lokken, toch? Of dachten jullie dat ze zomaar droge papiertjes uit een schaaltje gingen pikken? Daar zijn ze toch echt iets té verwend voor.

Popo was, als de dominante kip, de aangewezene voor deze taak. O, wat erg om meelwormpjes te moeten eten, hè? Maar in haar haast pakte ze, zoals ik al hoopte, al snel óók een papiertje vast. Wat ze van schrik als een boogje weer liet vallen. Wat is dat nou? Een gelukkige winnaar?

Gefeliciteerd May! Jij bent de nieuwe eigenaar van het keramieken vogeltje!!
Als je op mijn profiel klikt (cr-mics) dan zie je daar voor de gelegenheid m'n mailadres staan. Als je me daarop een mailtje stuurt met je adresgegevens dan stuur ik 'm zo snel mogelijk op!
Voor de andere gegadigden. Helaas, volgende keer beter.
Jammer dat je ook altijd mensen moet teleurstellen. Dat is wel een keerzijde van het hele avontuur.

C: Klaprozen in de vaas

Mijn buurvrouw op de moestuin heeft een lekker wild en rommelig tuintje met ook veel bloemen erin. Eigenlijk een beetje zoals ik van mezelf verwachte dat míjn tuin eruit zou komen te zien, toen ik het tweede stuk grond erbij nam, want m'n hoofd kennende... die is ook wild en chaotisch. Maar daarentegen blijk ik toch vooral geometrische bakken te maken die, ongelogen, waterpas en strak zijn. Keurig en ordentelijk. (Misschien heb ik toch een beetje de wiskundige inslag van mijn vader geërfd, zou het?)
Het contrast tussen onze aangrenzende tuinen is op dit moment dus nogal groot. (Om in mijn voordeel te spreken, dat heeft er vooral ook mee te maken dat ik eigenlijk nu pas aan uitplanten toekom. Het ziet er bij mij nog behoorlijk leeg uit, in vergelijking. Hiervoor was ik nog vooral bezig met zevenblad-onkruid trekken en dus die bakken maken. De basis nog steeds, eigenlijk. Zucht.)

Hoe dan ook. Bij m'n buurvrouw groeien nu véél klaprozen in de tuin. Prachtig dieprood. Ze kan het haast niet over haar hart verkrijgen die er zomaar uit te trekken, maar het moet haast wel want er moet toch hier en daar ook plaats gemaakt worden voor de groenten. Begrijpelijk.

Dus ze ging weloverwogen aan de slag. En halverwege de werkzaamheden  bood ze me opeens een klein groen boeketje aan. "Voor in de vaas", zei ze.  
Hè? Klaprozen in een vaas? Dat gaat toch niet? Tenminste, zo sprak mijn overtuiging. "Klaprozen verwelken zo ongeveer meteen op het moment dat je ze plukt. Onmogelijk om die in een vaasje binnen te laten pronken."  Maar er is dus kennelijk een manier om het wél voor elkaar te krijgen. Wisten jullie dat? Ik niet.

De truc is om vooral klaproosgroen te plukken waar knoppen inzitten die op het punt staan om uit te komen, maar op dat moment nog dicht zijn. Zet je die in een vaas dan richten ze in de dagen erna hun kopje op en gaan alsnog open! Voila.. verse klaprozen in de vaas die er (net als in de natuur) wel een hele dag mooi en vers bij blijven staan!
Dichte knopjes die nog té jong zijn zullen het niet redden, want het is niet zo dat het groen erg lang houdbaar is, een paar dagen hooguit. Dus als ze ook in de volle grond niet binnen die tijd rijp genoeg zouden zijn om open te gaan, dan doen ze dat in een vaas natuurlijk ook niet.

Het bosje wat ik nu kreeg was een mengeling van uitgebloeide knopjes (verse zaaddoosjes) en nog dichte knopjes. Bij elkaar een mooi grillig geheel want de dichte knopjes hangen dramatisch naar beneden alsof het leven ze wat te zwaar valt, en de verse zaaddoosjes staan ietwat slordig maar fier omhoog, prachtige silhouetten geeft dat. Die gingen m'n Delfts Blauwe vaas in voor het Nederlandse tintje in huis.
Op de tweede dag kwam zowaar het eerste rood tevoorschijn, een van de knopjes had zich dapper omhoog gericht en de schildjes van zich af geworpen. Zo mooi breekbaar bloemblad. Als vlindervleugeltjes.
Ook de dagen erna kwamen er bloemen bij, en uiteraard vielen er ook bloemen af.
4 tot 5 dagen hóóguit, kun je ervan genieten.(Ook wel afhankelijk van de warmte buiten wellicht.) Ik weet niet of ze het langer doen als er voeding in het vaaswater zit. Dat had ik nu niet gedaan. Redenerend dat klaprozen sowieso graag op arme grond groeien. Het zijn echte pioniersplanten die van karige omstandigheden houden.

Het is misschien niet het mooiste boeket wat je in huis kunt hebben. Of... wat zeg ik nou? Ik bedoel het anders. Klaprozen vallen onder de veldboeketten. Die staan altijd minder lang dan de commerciële vaasbloemen. En er vallen vaker dingetjes vanaf, zoals bloemblaadjes of zaadjes of stuifmeel. Het groen wordt wat eerder gelig. Je moet er dus van genieten zolang ze staan en ze waarderen voor wat ze zijn. En voor mij zijn dat lekker spontane natuurlijke boeketten, weelderig, grillig, ongedwongen, puur en eerlijk. Want... lekker lokaal, seizoensgebonden en onbespoten.

In m´n eigen voortuintje bij huis (wél wild en landelijk!) staan o.a. deze klaprozen te pronken. Iedere morgen is het daar een drukte van jewelste door allerlei bijtjes die af en aan vliegen. Mooi dat die blijven staan en niet in een vaasje terechtkomen! Maar ja, hier hoeven ook geen groenten komen te staan, dat scheelt weer.

C: De kas witten, maar dan anders

Gisteren kon ik eerlijk gezegd nog niet geloven dat het morgen tegen de 30 graden zou kunnen gaan worden, zoals ze op het nieuws voorspellen. Het was herfstig buiten met al die regen en wind en ze zitten er qua verwachting best nog wel eens naast. Maar vandaag scheen de zon al met zoveel overvloed dat het een stuk aannemelijker werd. We lopen toch al redelijk dicht tegen de zomer aan ook.

Vandaar dat ik het hoognodig vond om m'n zomerklus uit te gaan voeren. Het witten van de kas. Dat is geen overbodige luxe want het witsel houdt veel van de felle zonnestralen tegen en het tempert daarmee ook de hoge temperaturen achter het glas een beetje. Want ondanks dat je een kas juist hebt voor de warmte, kan het ook een beetje té heet worden daarbinnen. Vinden plantjes ook niet echt leuk.

Je hebt daar speciaal spul voor om op kassen te gebruiken, wat de fantastische eigenschap heeft om met droog weer wit (en dus afgedekt) te zijn, en met regenachtig weer juist transparant (zodat het weinige licht op een bewolkte regendag wel toegang heeft).

Vorig jaar was het erg goed bevallen. Op de banner bovenaan de blog kun je zien dat ik er hele stukken van de kas mee had ingesmeerd. Maar toch doe ik het dit jaar iets anders. Iets minder dekkend en ook iets mooier (tenminste, dat vind ik.) 

Want zag m'n kas er vanmorgen nog uit zoals op bovenstaande foto.....

Inmiddels ziet ie er zo uit, een klein beetje opgepimpt! (klein beetje maar!)

Een kleiner kwastje, wat inspiratie en vééél meer tijd heb je ervoor nodig, dan als je het effen wit. Maar dit is wel erg leuk om te doen en zeker een welkome afwisseling van al dat zevenblad uittrekken waar ik zo ontzettend veel mee bezig ben geweest de afgelopen weken maanden. 

M'n moestuinbuurvrouw kreeg er ook meteen schilderzin van en vroeg of ze ook een bijdrage mocht leveren.

Natuurlijk mocht dat, inspiratie moet je delen nietwaar. Dus nu heb ik een grote paddenstoel erbij van haar hand. (Ook het enige deel van haar voorkomen dat niet cameraschuw was! haha.)

Het schilderen zelf hoef je maar heel dun te doen. Dat droogt vanzelf wit op. Het is trouwens van zichzelf heel waterig spul (de inhoud van het blikje moet je 1,5 x verdunnen met water) dus als je veel op je kwast neemt zou het ook onherroepelijk gaan druppen anders.

En af en toe natuurlijk even afstand nemen om het geheel te overzien. Ik begon links op het eerste glaspaneel met kleinere blaadjes, maar had het idee dat dat te weinig schaduw zou geven binnen dus toch maar overgestapt op iets grotere witte bladeren. En natuurlijk ook een vogel ertussen voor de gezelligheid.

Zeg nou, dat ziet er toch veel leuker uit als je zo vanaf het pad komt aanlopen? Het is zeker weer eens wat anders en het trekt wel de aandacht. M'n tuin wordt er in één klap 100 keer minder saai van!

Ik ben alleen nog niet helemaal klaar. De meeste zon komt toch via het dak binnen en daar moet ik nog een laag witsel aanbrengen. Daar wel een effen laag. Was alleen m'n brede kwast vergeten en begon ondanks preventief insmeren zelf toch een klein beetje te verbranden. Klusje voor morgenvroeg dus. Of vanavond als ik nog zin heb.

Maar je ziet binnen al dat het gedeeltelijk de plantjes van wat schaduw voorziet en ze dus niet meer in de volle brandende zon staan. En mocht het nou toch nog een hele hete zomer gaan worden hier in Nederland, met aanhoudende hittegolven enzo, dan heb ik de kas natuurlijk in no-time helemaal wit geschilderd.

Maar tot die (mogelijke) tijd geniet ik intussen van de prachtige schaduw-effecten, want die krijg je er gratis bij! Wie zegt dat moestuinieren ook niet een beetje kunstzinnig mag zijn?!
En het leuke is ook... in de herfst borstel je de hele boel weer makkelijk schoon met een handveger en wat water. Klaar voor een nieuw ontwerp volgend jaar! Heb ik nú al een idee voor!

C: Bumblefoot bij kippen

Het is weer eens zover. De kippen zijn broeds. Dit keer voor het eerst met z'n tweetjes tegelijk, hoe gezellig! Misschien ligt het daaraan, maar ze lijken het dit keer ook wat hardnekkiger te hebben dan anders. Ik ben vooral in de weer ze uit de legnesten te houden, maar ze ploffen met dezelfde overgave ook op de zitstokken neer, of gewoon buiten in het zand.

Als twee dikke bolletjes kruipen ze naast elkaar, poffen hun veren nog wat extra op en zakken vervolgens in de broed-trance. En o wee als ik het hok openmaak om ze te storen. Dan vloeken ze me verbeten toe dat ik op moet zouten. Felle kippenoogjes houden me dan scherp in de gaten.
Gelukkig zijn ze niet vals of pikkerig (Ik hoor ook verhalen waarbij kippen als "Terminator" bekend staan en ze niet zonder handschoenen op te pakken zijn vanwege de hak-snaveltjes!) dus om de zoveel tijd kan ik ze optillen en verplaatsen zodat ze een beetje actief blijven. Hup, frisse lucht, ga maar lekker even scharrelen, dan sluit ik ondertussen het hok wel af.

Ik heb de kippen de laatste tijd dus weer wat vaker in m'n handen. De uitgelezen kans ook om ze weer eens wat uitgebreider te inspecteren. Geen luis tussen de veren? Mooi! En hoe zit het met de voetzooltjes? Euh...shit!

Fops

Popo

Dit is foute boel. Ik herken de karakteristieke zwarte plekjes meteen uit de boeken. Bumblefoot. Of in ieder geval de voorbode daarvan. Maar dat ze het allebei hebben... op allebei de pootjes... Popo zelfs met 2 plekjes per poot... daar schrik ik wel even van.

Wat is Bumblefoot?

Bumblefoot heet in het Nederlands officieel "ulceratieve pododermatitis". En dat betekent zoveel als een pussende ontsteking aan de poten veroorzaakt door een bacteriële infectie. Vaak wordt het veroorzaakt door een kleine beschadiging onder aan de poten (door zich bijvoorbeeld te verwonden aan iets scherps of ruws) wat geïnfecteerd raakt met vervelende bacteriën (zoals de stafylococcus) en vervolgens gaat ontsteken. Zo'n ontsteking gaat vervolgens etteren, er ontstaan zwellingen door de pus en de kip gaat uiteindelijk mank lopen. Pas dan wordt het in de meeste gevallen trouwens pas opgemerkt, want hoe vaak kijk je anders nou bij een kip onder de poten?

Je herkent de Bumblefoot dus vooral aan de zwelling (soms doorgetrokken naar de bovenkant tussen de tenen) en de karakteristieke ronde zwarte/donkere vlek in het midden van de pootzool wat tegen die tijd meer een soort 'pit' is geworden. Zaak is dan om die ontsteking weg te krijgen en dat is niet zo makkelijk. Daarmee bedoel ik, uit zichzelf zal dat niet gebeuren. Doe je niets dan kan zo'n ontsteking uiteindelijk naar binnen slaan en in de bloedbaan van de kip terecht komen. Dat is pas écht foute boel en er zijn genoeg kippen die dat niet overleven. Bovendien is duidelijk dat de kip er pijn en ongemak aan heeft, ze loopt niet voor haar lol mank!

In al die gevallen zal de dierenarts er dus aan te pas moeten komen. En in bijna alle gevallen zal de kip antibiotica krijgen om verdere ontstekingen tegen te gaan en zal de zwarte 'pit' chirurgisch (onverdoofd) worden weggesneden. Al heb ik op een Amerikaanse blog nog een andere, minder ingrijpende, behandeling gelezen met antibiotica-water (zoals ook voor koi-karpers wordt gebruikt) wat misschien eerst het proberen waard kan zijn. Klik voor bron hier. (Maar vraag altijd eerst advies van je dierenarts!)

Gelukkig ben ik er met mijn kippen vroeg bij. Er is nog geen sprake van mank lopen of zelfs maar van een zwelling. (Ik weet ook zeker dat ze krap 2 maanden geleden nog mooie roze voetjes hadden want toen heb ik er specifiek naar gekeken tijdens de grote schoonmaak van het kippenhok waarbij ook de kippen in bad gingen (klik hier).) Na navraag bij mijn dierenartsvrienden, en na het sturen van de foto's, bleek dan ook dat het stadium van antibiotica (zelfs uitwendig antibiotica-water) echt nog niet aan de orde is. Net zo min als het chirurgenmes. Gelukkig maar, want het gebruik van antibiotica kun je maar beter zien te voorkomen en onverdoofd snijden doe ik ze ook liever niet aan. Het is in mijn geval met regelmatig schoonmaken en ontsmetten van de pootjes nog zeker terug te draaien. Maar dat vraagt wel enige regelmaat en toewijding.

Hoewel het nou niet meteen een voetenbad hoeft te zijn om de pootjes schoon te maken, weet ik dat het in mijn geval en met mijn kippen een redelijk fijne en makkelijke manier is. Zij houden er als echte verwende kippen wel van om in het warme water te staan, en ik moet zelfs mijn hand onder hun buik houden om te voorkomen dat ze er helemaal bij gaan liggen, want dat wordt ook weer zo'n natte boel elke keer. Ze hangen dus een beetje in m'n handen en staan er wat bij te soezen. 

(Ik geef een waterbad trouwens altijd in de buurt van het kippenhok. Dat vinden ze volgens mij prettiger want de kippen blijven af en toe nog met elkaar praten en houden visueel contact. Dan ontspannen ze ook wat makkelijker. Klinkt bijna als een kippenpsycholoog, nietwaar?)

Het waterniveau is dus maar laag, genoeg om alleen de pootjes schoon te weken van allerlei aangekoekte aarde en poep. (Want hoewel ik elke dag de ren schoon hark, stappen ze toch om een of andere reden vaak net in hun eigen drollen, vieze beesten.) Hooguit 5 minuten, dat is meer dan genoeg. Zelf doe ik wat epsomzout door het water heen. Wat soda zou ook kunnen. Let dan wel op dat ze niet van het water gaan drinken. Door het zacht maken van de huid hoop ik dat binnenkort de zwarte korst vanzelf  en keer loslaat.

Je kunt natuurlijk ook gewoon met een nat doekje de voetzooltjes kuisen, maar dat gaat makkelijker als je met z'n tweeën bent.

Vervolgens smeer je iets op de pootzooltjes om het te ontsmetten. Sterilon, betadine, jodium etc. Als het maar watergedragen is, geen zalf! Ik probeer het zelf eerst met etherische tea-tree olie, dat werkt ook antiseptisch en lijkt me wat natuurlijker. Mocht dat na een week geen verbetering opleveren kan ik altijd nog op een van de andere ontsmettingsmiddelen overgaan. Want als je dit consequent één of liefst twee (als je wil zelfs drie) keer per dag doet, zou je na een week toch echt al wel verbetering moeten kunnen zien. 

(Ik ben nu pas een dag of 4 bezig, waarbij ze één keer per dag een voetenbad krijgen en twee keer per dag ontsmetting. Het is al duidelijk dat bij Fops, waarvan de pootzooltjes wat roder waren, ze rustiger van kleur zijn geworden. En bij Popo is zelfs het kleinste zwarte vlekje al weg!)

Als de ontsmetting erop zit laat je ze weer los. Ja, gewoon het 'vieze' zand weer op, waar ze gaan scharrelen en poepen. Ze moeten ook een beetje kip blijven. Al laat dit wel zien dat de pootjes ontsmetten vlak voordat ze op stok gaan wellicht wat langer effect heeft.

Hoe voorkom je Bumblefoot?

Als je weet dat Bumblefoot ontstaat door een kleine verwonding aan de voetzool wat geïnfecteerd raakt, dan kun je dus twee dingen doen. Zorgen dat er geen verwondingen kunnen ontstaan en/of zorgen dat het niet kan infecteren. Met die tweede wens ik je veel succes, want dat is zo goed als onmogelijk. Natuurlijk is het noodzakelijk dat je het nachthok en de ren zo schoon mogelijk houdt. Een goede hygiëne voorkomt een hoop narigheid en je hoeft de kat nou ook weer niet op het spek te binden. Maar bacteriën zitten overal. Sterker nog, stafylococcus komt van nature voor op de huid van mens en dier. Ze houden vooral van warme en vochtige omstandigheden. (Hallo mei-weer! Dit is meteen de reden dat Bumblefoot zelden in de winter opkomt.) 

Aan het voorkomen van verwondingen kun je natuurlijk wel wat doen. Geen scherpe voorwerpen in en om het hok en de ren. Geen splinterend hout, uitstekende schroeven, doorn-planten in de buurt. Als een kip op zachte ondergrond kan lopen zoals zand en zaagsel zou er in principe niet veel kunnen gebeuren.

Dat is... als je kip ook niet een beetje onder de 'doelgroep' valt. Zwaardere rassen hebben namelijk meer kans op Bumblefoot. En ik heb Orphingtons, en Orphingtons vallen onder de zwaardere rassen, ook al zijn het krielen. 

Daarnaast werd ik op nóg iets gewezen wat preventief werkt, wat zo logisch klinkt dat ik er zelf niet opgekomen was. Met dank aan dierenarts Frank.

De tip van Frank:

Dierenarts Frank is de beste vriend van m'n man maar we zien hem niet zo vaak. Hij woont (helemáál) in België en heeft het meestal enorm druk. Maar het toeval wilde dat hij nu nét in deze periode bij ons thuis langskwam en kon daarom even een deskundig oogje werpen op de kippen. Het allereerste wat hij vroeg, nog voordat hij goed en wel binnen was, was: "Hoe ziet je zitstok eruit?"   "Euh... gewoon, zoals het hoort volgens de boekjes", zei ik.

"Het punt is namelijk", vervolgde hij, "beide kippen hebben het, op beide poten. Dat is geen kwestie meer van een incidentele kwetsuur, daar zit iets structureels achter". En hij dacht, drukpunten.

Eén blik in het hok en het was duidelijk. Ik had een platte zitstok. (Als in een balkje met afgeronde hoeken, maar toch, plat van boven.) Doe onderzoek naar zitstokken in boeken en internet en bijna overal lees je dat je die moet hebben, en vooral geen ronde.

"Heb je ooit een boom gezien met platte takken?" vroeg Frank aan me. "Kippen zijn namelijk van nature bosdieren en ze slapen 's nachts in bomen. In de takken van bomen. En die takken zijn rond of ovaal, niet plat. Soms zijn ze wat dikker, soms wat dunner. Een kip hoeft 's nachts maar een stapje naar links of rechts te zetten en het gewicht komt vaak al op andere drukpunten te liggen. Bij een plat balkje zijn de drukpunten in de poot iedere nacht hetzelfde, ongeacht op welke plek ze zit. Zo zal dus na verloop van tijd een 'doordrukplek' kunnen ontstaan. Die wordt op den duur dunner en gevoeliger en kan het begin zijn van een kleine verwonding.. de rest moge duidelijk zijn."

Als het zooltje van de kip op bepaalde plekken glad wordt en niet meer zo geschubd zoals normaal, dan zie je dus nóg eerder dat er een probleem aan het ontstaan is.

Bumblefoot komt bij wilde vogels overigens zelden voor. Wat voor mij wel aangeeft dat bij gekooide vogels drukpunten wellicht vaker de oorzaak zijn voor bumblefoot dan andere kleinere verwondingen (door splinters of iets dergelijks, want op dat laatste zouden wilde dieren logischerwijs meer risico moeten lopen).

Ah! Het is ook eigenlijk té logisch. Alle informatie over zitstokken ten spijt, maar de natuur is toch vaak het beste voorbeeld. Dus ik ben het bos ingegaan. Heb een stok opgeraapt en ben aan de slag gegaan.

Boven de oude rechte platte zitstok, beneden de nieuwe natuurlijke zitstok in wording. Wel een beetje uitgekozen qua gemiddelde diameter want het mag natuurlijk niet helemaal té dik of té dun zijn. Maar hier en daar is ie wat ronder, ovaler, en net iets breder of smaller. Wel alle scherpe stukjes eraf gevijld en daarna nog geschuurd. Het moet zo glad zijn dat je er bij wijze van spreken met je lippen langs durft te wrijven.

En hou er rekening mee dat zo'n natuurlijke stok nog wat kan werken na verloop van tijd, dus na een poosje nog eens schuren is wel slim. Of checken op scheuren.

En daar hangt ie al. Stiekem vind ik zelfs dat m'n kippenhok er nóg iets mooier van is geworden. Zouden de kippen dat ook vinden?

Ja, goedgekeurd. Al zijn ze zó broeds dat ze zelfs nog op een stuk prikkeldraad zouden willen zitten volgens mij. Als ze maar in het hok mogen. Dus erg kieskeurig zijn ze niet. Wel grappig trouwens dat Popo Fops altijd tot het uiterste stukje drijft. Je zou bijna denken dat ze haar er vanaf wil drukken zodat ze alles voor zichzelf heeft. Bazig beest.

Dus dat is het. Ik zal een update schrijven als er nog iets opmerkelijks te melden is over het verloop van de behandeling. Ben zelf wel benieuwd of ik het met compleet natuurlijke middelen zoals tea-tree en epsom helemaal weg kan krijgen, zou wel tof zijn. En misschien daarna toch iets vaker onder die pootjes kijken!